Een onwaarschijnlijke heldenvertelling uit de Tweede Wereldoorlog
Reed Edwin Peggram, geboren in 1914 in Boston, was één van de weinige zwarte studenten aan de prestigieuze Harvard Universiteit in de jaren dertig. Zijn briljante geest, twee diploma's en een lidmaatschap van Phi Beta Kappa maakten hem tot een uitzonderlijk talent. Wat zijn verhaal echter echt memorabel maakt, is de keerzijde van zijn academische glorie: een hartstochtelijke relatie met de Deense student Gerdh Hauptmann, die hem uiteindelijk in een leven‑bedreigende strijd met de nazi's bracht.
Vriendschap, liefde en academische triomfen
Op de campus van Harvard begon Peggram zich te onderscheiden in zowel wetenschap als literatuur. Zijn aanwezigheid op foto’s van de Boston Latin School‑clubs liet zien dat hij de enige Afro‑Amerikaan onder 262 studenten was, maar hij slaagde er toch in om tot de top van zijn klas te behoren. In de jaren dertig reisde hij naar Denemarken om daar verder te studeren – een reis die hem met Gerdh samenbracht. Wat begon als een intellectuele uitwisseling, groeide al snel uit tot een diepe, emotionele band die beide mannen door de komende ontberingen zou dragen.
Gevangen in Italië: de ontsnapping
In de winter van 1944, toen de 92e Infantry Division van het Amerikaanse leger Italië veroverde, werden twee uitgeputte figuren ontdekt in de Apennijnen. De ene was bleek, blond en leken op een geleerde; de andere, Peggram, had een donkere huid, een slank postuur en een trotse houding. Ze beweerden twee jaar in een Duits concentratiekamp te hebben doorstaan, daarna via meren, besneeuwde bergen en schuilplaatsen van partizanen hun weg naar de geallieerde linies te hebben gevochten.
Volgens de correspondent Max Johnson, die hun verhaal in de Afro‑Amerikaanse kranten publiceerde, was hun avontuur bijna mythologisch. Peggram vertelde dat hij, ondanks honger en ontberingen, het meeste gemist had: zijn Harvard‑diploma, dat niet opnieuw kon worden uitgegeven, en de symbolische Phi Beta Kappa‑sleutel. Hij sprak vloeiend Engels, vier andere talen en had een British accent die veel journalisten deed twijfelen aan zijn nationaliteit.
Liefde in de schaduw van de oorlog
De vraag of Peggram en Gerdh een romantische relatie deelden, bleef jarenlang onuitgesproken, maar nieuwe onderzoeken en de aankomende publicatie van Penguin Random House bevestigen dat de twee inderdaad een homoliefde deelden. Hun band was sterker dan de gruwelijke werkelijkheid van de Holocaust. Ze weigerden elkaar los te laten, zelfs toen hun overlevingskansen wankelden. Het verhaal werd door tijdgenoten vergeleken met de Griekse legende van Damon en Pythias: twee vrienden die zoveel vertrouwen in elkaar hadden dat ze zelfs de tirannie van de nazi’s konden trotseren.
Erfenis en hernieuwde aandacht
Na de oorlog keerde Peggram terug naar de Verenigde Staten, waar hij – tot in de late jaren veertig – worstelde met de psychologische littekens van zijn beproevingen. Zijn vader, een oude veteraan, had jaren eerder een zware gasvergiftiging opgelopen, waardoor Reed zonder echt vaderfiguur opgroeide. Desondanks bleef hij een symbool van onverzettelijkheid en moed, vooral voor zwarte en LGBTQ‑gemeenschappen die vaak uit de officiële geschiedschrijving werden gewist.
De komende publicatie belicht niet alleen de historische feiten, maar plaatst Peggram’s verhaal in een bredere context van raciale en seksuele onderdrukking tijdens de oorlog. Het herinnert ons eraan dat heldendom niet alleen in de frontlinies wordt gesmeed, maar ook in de stille, onzichtbare ondergrondse relaties die zelfs de meest meedogenloze regimes niet konden vernietigen.
Source: https://www.narratively.com/p/the-gay-black-american-who-stared
