Een onwaarschijnlijke vriendschap temidden van de oorlog
In het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog belandden twee jonge mannen in de handen van de 92e Infanteriedivisie, een eenheid die bestond uit Afro‑Amerikaanse soldaten. Reed Edwin Peggram, een briljante zwarte Harvard‑alumnus, en zijn Deense metgezel Gerdh Hauptmann, hadden een onverbiddelijke reis afgelegd door de besneeuwde Apennijnen om aan een nazi‑concentratiekamp te ontsnappen. Hun verhaal, opgetekend door kranten uit de zwarte pers, lijkt bijna mythisch: twee vrienden die, ondanks honger, kou en constante achtervolging, elkaars hand vasthielden terwijl de wereld om hen heen in vlammen stond.
Hoe Reed en Gerdh de nazi’s trotseerden
De ontsnapping begon met een duizelingwekkende sprong uit het kamp, gevolgd door urenlang zwemmen in bevroren meren. Ze slopen door bossen, sliepen in verlaten stallen en vonden onderdak bij Italiaanse partizanen die hun riskante missie steunden. Terwijl de koude wind hun gezichten beet, hield hun onderlinge band hen warm. Reed, die naast een academische carrière aan Harvard drie talen vloeiend beheerste, verklaarde later dat het verlies van zijn diploma en de onmisbare Phi Beta Kappa‑sleutel zwaarder wogen dan zijn fysieke lijden.
Gerdh, een jonge Deen met een haast literaire uitstraling, leek het perfecte contrast te bieden: licht haar, een fragiele bouw, maar een onverzettelijke wil. Samen vormden ze een levende allegorie op de oude Griekse legende van Damon en Pythias – een vriendschap die zelfs het onmenselijke geweld van de nazi‑ideologie kon weerstaan.
De rol van de zwarte pers en de sceptische verslaggevers
Max Johnson, verslaglegger voor onder meer de *Call and Post* en de *New York Amsterdam News*, rapporteerde het buitengewone verhaal met titels die de aandacht van het publiek moesten grijpen. Toch bleef hij wantrouwend: hij betwijfelde Reed’s nationaliteit vanwege een “Britse” accent en vroeg zich af of de twee mannen echt in staat waren aan de harde realiteit te overleven. Deze scepsis onderstreepte de bredere uitdaging waarmee zwarte helden in die tijd werden geconfronteerd – hun daden werden vaak bespot of geminimaliseerd, zelfs als ze frontaal in de strijd tegen fascisme stonden.
Erfenis en betekenis voor de LGBTQ‑gemeenschap
Wat de meeste verslagen van de tijd niet benoemden, is de onderliggende liefde tussen Reed en Gerdh. Historici die later hun correspondentie onderzochten, ontdekten subtiele doch duidelijke aanwijzingen van een romantische band, een moedige daad waarvan men zich kan voorstellen dat het in de jaren veertig zelfs nog meer gevaarlijk was dan de strijd tegen de nazi’s zelf. Hun verhaal werd in de jaren 2020 omgevormd tot een boek van auteur Ethelene Whitmire, uitgegeven door Penguin Random House, waarin de thema’s van ras, seksualiteit en onverschrokken loyaliteit samenkomen.
Vandaag dient het avontuur van Reed en Gerdh als een inspirerend voorbeeld van hoe liefde en vriendschap barre tijden kunnen overstijgen. Het herinnert ons eraan dat zelfs in de donkerste hoeken van de geschiedenis individuen de moed vinden om te kiezen voor menselijkheid, ongeacht hun kleur, afkomst of geaardheid.
Source: https://www.narratively.com/p/the-gay-black-american-who-stared
